Preston Guild 2012

Dagboek Bowland door Marin de Boer

Dagboek Bowland (17 t/m 31 oktober 2011)
Door Marin de Boer

Na een korte vliegreis worden we (Sjoerd Wagenaar, Liesje Knobel en ik) opgewacht door Sue en haar man Rob. Sue rijdt ons naar Newton waar de cottage staat waar we de komende twee weken verblijven. We komen na anderhalf uur rijden, wanneer het donker is, aan bij een lang pad dat naar de cottage leidt.

De cottage is onderdeel van het huis van Conrad en Helen, die het huis kochten en het pad hebben aangelegd. Conrad is aannemer, zijn vader woont aan de andere kant van Crag Hill. De volgende ochtend kijken we uit over de vallei en het plaatsje Newton. Een vallei die onzichtbaar wordt als het regent.

We zijn precies in de periode dat de schapen van de heuvels naar de valleien worden geleid en wij maken op maandagochtend de eerste wandeling. We lopen langs de handgelegde stenen muren waar Sjoerd een pot vindt met daarin spullen en een briefje uit 2010. Hoogstwaarschijnlijk van een gezin. Vlakbij de vindplaats zijn de Crag stones, grote rotsen met daarin namen en teksten gebikt. We kijken uit op het huis van Conrads vader, het gaat weer regenen en de wereld rijkt nog maar 1 mijl.

Dinsdagochtend rijden we door de omgeving. Newton, Dunsop Bridge, Whitewell, Waddington en Slaidburn, waar de wereld leeg lijkt te zijn. We ontmoeten Cathy die werkt bij het AONB (Area of Outstanding Natural Beauty) met wie we de omgeving verkennen, een private tour. We gaan naar Langden Valley waar Cathy vertelt over de reservoirs en het gebruik van de rivieren voor de industrie en dat door de behoefte aan water in steden als Blackpool de natuurlijke waterwegen werden omgeleid naar Stocks Reservoir dat in 1933 werd gebouwd. Cathy verteld over het dorp Dalehead, dat ooit in de vallei lag, maar moest wijken voor de komst van het water. We bezoeken een kerkje (een deel van de originele kerk), dat vanuit de vallei werd verplaats naar een hoger gelegen stuk grond, in 1927 werden de graven verhuist. De grondvesten van waar de kerk ooit stond zijn recentelijk opgegraven. Het verplaatsen van de kerk blijkt achteraf overbodig te zijn geweest.

In Dunsop Bridge worden woningen gebouwd die het leven in de omgeving betaalbaar moeten houden. Bowland kampt met eenzelfde conflict waar we Nederland ook tegenaan lopen. Jongeren vanaf 16 jaar gaan studeren, verhuizen naar de stad, maar hebben moeite met het terugkeren. De dorpen liggen grotendeels geïsoleerd van stedelijk gebied en in verhouding zijn er weinig jongeren. In de omgeving Bowland zijn wel verscheidene Youth Clubs opgericht, maar die sluiten nu nog aan bij kinderen tot 15 jaar en zijn vooral gericht op het vermaak en het "bezighouden". We ontmoeten de jongeren waarmee we volgende week twee dagen gaan werken. Ze zijn jong en geïnteresseerd en we geven de ze de opdracht een dag in hun leven te fotograferen door de ogen van een ander. 

Bowland is een actief gebied waar veel gebeurt met het vermarkten van locale producten. Veel farms zetten hun deuren open voor bezoekers en verkopen hun kaas, eieren en vlees. Zichtbaar zijn deze plekken voornamelijk door de grote hoeveelheid folders die ze uitbrengen, ‘authentiek Bowland’ is een bedrijf.

Donderdag besluiten we even door de omgeving te rijden, 's avonds staat een voorstelling in Burnley op het programma. Wat een uurtje rijden zou zijn, wordt toch iets meer. Het gebied Bowland is niet zo heel groot, vanaf de heuvel vlak bij de cottage kan je bijna het hele gebied zien. Maar al rijdend voel je de afstanden beter. Veel boerderijen, schapen, koeien. We passeren pittoreske dorpen, kleine wegen, slecht weer, daarna zon en we worden duf van de auto. Na een tijd gereden te hebben belanden we in Parkers Arms, de pub in Newton met eigenaar AJ, een kleinere versie van John Cleese die zich door zijn eigen Fawlty Towers haast.

‘s Avonds rijden we naar Burnley waar we een hiphop-voorstelling voor jongeren zien. Sue organiseert in Bowland onder de noemer Spot On een Rural Touring, waaronder de voorstelling is geprogrammeerd. Rural Touring is een  initiatief van Sue, waarbij ze theater en andere projecten naar geïsoleerde gemeenschappen brengt. Zo zoekt ze specifiek naar andere locaties dan theaterruimtes om deze gebeurtenissen te laten plaatsvinden. www. spotonlancashire.co.uk

Vrijdag lopen we nogmaals door Langden Valley en beklimmen de berg door van het pad af te wijken. We lopen over Holdron moss en de heidevelden. Schapen komen hier wel , maar het lijkt erop dat ze meer voorkeur hebben voor lager gelegen stukken in de vallei. Op de heuvel vinden we een wrak van een vliegtuig (bommenwerper uit de 2eW.O.), in heel veel stukken verspreid. Het vliegtuig is een Mustang AP208, dat neerstortte in de mist op 29 november 1942. De piloot heette Sholto Paton Marlatt, Canada, was 29 jaar en getrouwd met Vera, met wie hij een kind had die hij nog nooit gezien had. Hij ligt begraven in Lytham St Annes in Lancashire.

Na de heuvel af te dalen komen we bij Holdron castle een natuurlijke schuilplaats voor de Jacobijnen rond 1600, die het Holdron Castle doopten. Beneden in de vallei staat Langden Castle, wat er op het eerste gezicht niet uitziet als een kasteel, maar eerder als een schuur. Nu dient het als schapenverblijf en jachthut. 

Zaterdag vertrekken we naar Skipton. De markt die Sue en Cathy aanprezen blijkt eenzelfde markt te zijn, die we in Nederland veel hebben. Mutsen, sloffen, hondenmanden, kleren, panty's, kaas, vlees en heel veel synthetische stoffen en heel erg veel mensen. Het is een druk stadje, want het is zaterdag en iedereen is vrij. Waar we eerder over wegen en door dorpen reden die uitgestorven leken te zijn is nu iedereen op pad. 's Middags ontmoeten we Cathy met wie we door Skipton lopen en die ons het kasteel laat zien. Het kasteel dat door de eeuwen heen is aangepast en verbouwd. De ruimtes maken indruk, de haarden, met daarin ovens gebouwd zien er prachtig en bruikbaar uit. Idee: een haardoven bouwen van Drentse zwerfkeien.

Cathy vertelt dat veel jongeren na hun studie vaak terugkeren naar hun ouders omdat er in hun vakgebied geen werk is en er weinig alternatieve banen zijn, waardoor het te duur is om in de steden te blijven wonen. Dat is eigenlijk omgekeerd van wat we eerder hoorden. Cathy en Sue zouden graag nadat wij weg zijn, met de jongeren verder werken. Misschien is er een mogelijkheid dat we dit vanaf een afstand blijven volgen en wellicht meewerken. We moeten gaan kijken of we deze samenwerking mee kunnen nemen naar Preston Guild 2012 of dat zij erbij betrokken worden.

Zondagochtend vertrekken we richting Barley, een dorp dat aan de voet van de berg Pendle Hill ligt. De berg heet Pendle Hill omdat een groep "heksen", voornamelijk de Demdikes en Chattox', op de berg verzamelden. De processen begonnen rond 1600 in Lancaster, de "heksen" werden veroordeeld en opgehangen. We lopen Met Sue en Rob en hond Charlie de berg op via de trap die is aangelegd. Een zware wandel, want elke steen is anders. Op de berg zijn veel renners, die meerdere malen de berg op en neer rennen. Op de weg naar beneden vertelt Sue dat door de bezuinigingen op onderwijs het kunstprogramma op scholen is verdwenen. Kinderen krijgen dus enkel nog exacte vakken en spelling/grammatica. Het project dat wij met de jongeren doen, is voor Sue ook een start om meer creatieve gebeurtenissen te creëren op het platteland, wat jongeren op school dus niet krijgen, kan dus wel worden aangeboden in de Town en Village halls. Na Pendle Hill gaan we naar een performance onder de noemer Walking with Artists.

Op maandag doen we rustig aan, we ontbijten en praten over de projecten. In weze zijn dit er twee, want de workshop en wat we daar doen met de jongeren hoeft in eerste instantie niet direct verbonden te worden met wat we in Preston gaan presenteren. In de middag komt Sue langs. Sue verteld dat veel ouders heel erg nieuwsgierig zijn en graag willen mee eten (wij koken a.s. Woensdag, de eerste workshop dag, Hollandse hutspot voor de jongeren). Blijkbaar is onze aanwezigheid als "Nederlanders die bivakkeren op Stonefold farm boven op de berg" al aardig doorgedrongen in de gemeenschap. Dit komt goed uit, want we willen graag een presentatie geven op de donderdag, waarbij we ouders en anderen willen uitnodigen te komen kijken naar waar we twee dagen met de jongeren mee bezig zijn geweest.

We hebben het nog voor Sue's komst over het verhaal van de jongeren die niet terugkeren en de jongeren die na hun studie terug bij hun ouders wonen, omdat er geen mogelijkheden zijn. Maar wat kan je doen om jonge mensen deze mogelijkheden wel te laten zien. Dat wel alles mogelijk is, maar dat je het zelf moet initiëren en dat dit ook verwelkomt wordt. Hoe kan je de kennis ook naar het platteland brengen en er ook echt een "podium" voor bouwen, die ook daadwerkelijk kan worden gebruikt?

Preston Guild 2012 duurt twee weken waarvan enkel 1 weekend wordt ingericht voor artistieke uitingen. Dit weekend heet Take Off en is bedoelt om jongeren een belangrijkere plek binnen PRreston Guild 2012 te geven. Het idee om een langer project te starten, die bijv. twee weken kan duren  en door Bowland kan trekken met een "presentatie" van twee dagen in Preston lijkt 'voor nu' gepast. Een reizende en bewegende verzamelplek voor kennis, verhalen die we kunnen brengen, maar waar ook plek is om meer te adapteren. Een concept waarbij we Newton nauw kunnen betrekken in het proces.

Op dinsdag nemen we afscheid van Cathy. Maar niet voordat we nog met elkaar gepraat hebben. Cathy verteld over het water systeem dat wordt onderhouden door United Utilities, AONB werkt veel samen met UU, voornamelijk  om een samenwerking tot stand te brengen waarin ze zoeken naar nieuwe manieren om de watertoevoer naar de steden en natuurbehoud te combineren. Het water wordt vanuit de bergen gezuiverd en naar de steden verplaatst, waar het wordt gebruikt en na gebruik nogmaals wordt schoongemaakt om vervolgens in zee te verdwijnen. In Bowland is deze watertoevoer veel directer, terwijl in London de grap wordt gemaakt dat je water al door 7 anderen mensen heeft gestroomd.

Het gebied Bowland bestaat al heel lang, maar in 1938 begonnen de plannen om het landschap Bowland en gebieden daaromheen in te delen in AONBs en National Parks. In 1964 is de grens rondom Bowland vastgelegd. Deze grens heeft te maken gehad met geologie, natuur en hoe mens en omgeving in verhouding tot elkaar stonden. Pas de afgelopen tien jaar is AONB bezig te zoeken naar manieren om het gebied te exploiteren.

Dit heeft recreatieve doeleinden, want AONB richt zich ook op de toeristische mogelijkheden van het gebied en voornamelijk het soort toerisme dat op lange termijn kan draaien en een fundamentele economie kan realiseren. Dit doen zij door samenwerkingen aan te gaan met National Farmers Union en andere locale gebruikers van het gebied. De focus ligt voornamelijk op locale en traditionele handelsmarkt en het zichtbaar maken van deze gilde's en gebruiken.

Door het gebied als een geheel te benaderen, probeert de AONB tevens een algemeen besef onder de bewoners van Bowland te creëren. Dit wordt door localen niet altijd geapprecieerd, aangezien er een planning aan vooraf ligt. Maar deze insteek zorgt er wel voor dat veel boerenbedrijven en andere initiatieven in de omgeving een samenwerking zijn opgestart en nog steeds zoeken naar mogelijkheden die langere tijd houdbaar zijn.

We vragen naar bijzonderheden die er in het gebied gelden, voornamelijk als het om het bouwen van huizen gaat. Cathy verteld dat de restricties streng zijn, want een woning moet traditioneel ogen. Het ombouwen van barns naar woonhuizen is dan ook een halt toegeroepen, omdat deze een onderdeel van de traditionele omgeving zijn. Voor jongeren kost het dan ook moeite om betaalbare woonruimte te vinden in deze omgeving. De meeste huizen worden bewoond door mensen met geld en veel huizen blijven lang in de familie. Onder de mensen die jarenlang in het gebied wonen en er in zijn opgegroeid, heerst er soms armoede. De omgeving wordt steeds duurder, huizen prijzen om hun heen worden hoger. Voor ouderen is het lastig om faciliteiten te bereiken. Vooral in de winter is dit een probleem, zeker als er geen familie meer in de buurt woont.

We gaan op bezoek bij Conrad en Helen. Zij hebben het huis verbouwd waar wij in verblijven. Ze kochten het huis in 1999. Het huis stond op instorten, er was geen weg en elektriciteit aangelegd. Ze hebben eerst in de verbouwde schuur gewoond vanuit daar het hele huis opgebouwd.

Hannah studeert agricultuur en heeft de toekomst om de boerderij van haar opa over te nemen. Ze neemt deel aan de Young Farmers Club en zit in het comité voor de Hodder Valley Show. Een paar dagen hiervoor zijn we naar Bashall farm geweest. Een groot bedrijf met een winkel waar ze locale producten verkopen, de stallen voor de koeien openbaar zijn, een restaurant, een winkel. Conrad verteld dat wat Bashall verkoopt, een authentiek locale uitstraling, niet gebaseerd op kleinschalige locale productie zoals ze uitdragen. In weze heeft Bashall een mega stal, die ergens anders gevestigd is.

We praten over het gebruik van water in de omgeving, het draineren in de bergen, het aftappen naar Reservoirs en Conrad weet ons te vertellen dat het water dat in de cottage uit de kraan komt, direct uit de bron bovenop de berg komt.

Woensdag, we hebben de eerste workshop dag. We beginnen met de foto opdracht "fotografeer een dag in je leven". Niet iedereen heeft evenveel foto's en sommigen vinden het jammer dat de foto's niet allemaal gelukt zijn. We presenteren onze verhalen aan elkaar en beginnen met het tekenen van  een hele grote kaart van Newton.

's Middags gaan we het dorp in om de omgeving te verkennen. De kinderen zijn onze experts en leiden ons door het dorp. We gaan eerst naar Quakers grave yard. James neemt ons daar naartoe, Vanuit de begraafplaats lopen we naar het beste uitzicht over Newton, een plek waar de kinderen sleeën in de winter. Vanuit daar naar het parkje en via James zijn varkens belanden we in Anna haar achtertuin. We werken weer aan de grote kaart met daarin locaties, waar de kinderen wonen en hoe ze hun omgeving zien. In de kaart liggen foto's, reliëfs van het dorp, gevonden objecten, tekeningen etc. Iedereen krijgt de opdracht voor de volgende dag een verassing/kado voor een ander te maken (via een lootje).

De tweede dag beginnen we met het geven van de verrassing. De opdracht is klein, maar is een goede opstart van de dag en een fijne manier om elkaar nog beter te leren kennen. We werken aan de kaart, eten samen Shepards Pie en doen speloefeningen. We maken muziek en en paar kinderen verliezen zich in een  spel over de vliegtuig crashes die in de buurt zijn geweest. In de middag gaan we repeteren. We doen de Hip (speloefening) maar dan met de verhalen van de kinderen. Tijdens de presentatie zijn er ouders die komen kijken.

Vrijdag komen Sue en Gaja langs om te praten over de workshop dagen en de plannen voor Preston Guild. Het proces is gaande en dus nog niet tot in detail uit te leggen. Het in kaart brengen van de omgeving door sociale structuur en persoonlijke verhalen lijkt het voortouw te nemen. Een sociale kaart, een kaart die etenswegen in beeld brengt, een kaart die inspringt op de waterwegen zijn ideeën die naar boven borrelen en een start van een format kunnen zijn, waar we op door kunnen werken. Alle uitingsvormen zijn nog mogelijk en toepasbaar, het is nu zoeken naar de juiste vorm. Een vorm die wellicht kan uitmonden in een voorstelling.

Gaja vertelt dat de kinderen op hun gemak waren, ze waren in hun eigen omgeving, maar kenden ons niet. Ze zegt dat het een goede manier was om de Village Hall meer aandacht te geven in het dorp. Het laten groeien van een archief in twee dagen en het betrekken van de ouders vond ze interessant en goed. Het opleiden van deze jonge mensen en het planten van zaadjes ziet ze als een manier die ze verder kunnen gebruiken in de toekomst.

Sue vond de open instelling prettig werken en de groep kinderen fantastisch. De kinderen deden helemaal mee. Het idee van het maken van de kaart en het samen erop uittrekken maakte het een actieve gebeurtenis. Het ging dieper in op het onderwerp en het is een manier om iets langdurigs op te zetten.

's Middags praten we met Stella (artistiek directeur Preston Guild) over het theaterprogramma tijdens Preston Guild 2012. Het gesprek verloopt fijn en we worden nog niet vastgepind op een uiteindelijk idee. Over ongeveer drie maanden moeten de plannen duidelijker en op papier staan, zodat Stella en Sue er mee aan de gang kunnen ivm geldschieters en publiciteit.

Stella verteld dat de County Counsil een opslag hebben van alle oude kaarten uit de omgeving en laat op de kaart zien waar het park is waar het theaterprogramma wordt geprogrammeerd voor Preston Guild. We maken een wandeling door Preston, komen door het park en rijden naar het dok van Preston waar vroeger de havens waren. De oude havens worden niet meer gebruikt, het water staat stil.