ACTUEEL: 4 januari 2012 Waterberging De Onlanden voor het eerst onder water gezet.
Onland - documentaire op locatie
Filmmakers Dinanda Luttikhedde en Ellenoor Bakker filmden een jaar lang de werkzaamheden rondom de aanleg van een waterberging net buiten de stad Groningen. Al eeuwen bewerkt de mens dit ingepolderde gebied dat ooit een moeras was.
Onland als tijdsdocument
Het Drentse cultuurlandschap bevindt zich op het snijvlak van cultuur en natuur. We kunnen de grootschaligheid van de landschapsprojecten, zoals het aanleggen van een waterberging, opvatten als een afspiegeling van de huidige tijdsgeest. Bij de nieuwe visie op het inrichten van het Nederlandse landschap, hebben betrokken (natuur)organisaties een pakt gesloten. Het verwerken van overtollig water, ontwikkeling – en beleving van nieuwe natuur gaan hand in hand. Daarmee is ook besloten dat drassig veen ongeschikt is voor landbouwactiviteiten en teruggegeven kan worden aan de natuur.
Drenthe is een omgekeerd bord. Bij hevige regenval stroomt het water vanaf de Hondsrug naar het laagland (Leegland), de kop van Drenthe. In de toekomst krijgt Nederland meer water te verwerken. Om problemen te voorkomen zijn er 37 klimaatbuffers aangewezen. De provincies Groningen en Drenthe zijn reeds gestart met de aanleg van 1700 hectare waterberging.
Het landschap zoals deze door de mens ontwikkeld is, kent een lange traditie en vele verschijningsvormen. Van de eerste nederzettingen, via veenkolonies en ruilverkavelingen tot aan nu. Het lage land in de omgeving van Peize wordt weer moerassig onland, zoals het in de 14de eeuw was voordat de boeren het land ontgonnen. Generaties boeren hebben hier door de jaren heen gevochten tegen het water, trachtend hun hoofd boven water te houden.
Onland zoemt in op de scheidslijn van twee tijdsvlakken. We volgen de alledaagse werkzaamheden van een boer en even verderop de aanleg van de waterberging. We kijken naar aardse handelingen in een dagelijks ritme, waarin de boer met de seizoenen mee beweegt. Hier tegenover worden t.b.v. natuurontwikkeling, innovatieve experimenten verricht en in de uitvoering wordt grootschalig, mechanische apparatuur ingezet, die letterlijk lagen cultuur wegschrapen. Een overeenkomst vinden we in hun specialisatie bij het manipuleren van land; in omgaan met water.
Makers Ellenoor Bakker & Dinanda Luttikhedde
Geluidscompositie & nabewerking Dennis van Tilburg
Supervisie Sjoerd Wagenaar
Realisatie 2010/2011
In augustus en september 2011 is Onland vertoond op een dijk in De Onlanden bij Peizermade. In 2012 volgt een zogenaamde boerenschurentournee. Meer informatie over deze tournee volgt binnenkort.
Dit project is mede mogelijk gemaakt door Fonds Podiumkunsten, Provincie Drenthe, Gemeenten Leek, Tynaarlo en Noordenveld, VSBfonds, SNS REAAL Fonds, Prins Bernard Cultuurfonds, Cultuurfonds BNG, JM Fonds en Gjaltema Verhuur
Met dank aan Maatschap Willems, Herinrichting Peize, Dienst Landelijk Gebied, De Waard, Noorderzon Performing Arts Festival
Onland
The documentary Onland shows a year’s work on the realization of a water storage area in the border region of Drenthe and Groningen. It is also a portrait of the season-bound life of the dairy farmer who lives right next to the dike of the environmental development project.
Onland documents an era:
Culture and nature are closely related in the cultural landscape of Drenthe. Environmental projects on a large-scale, such as the realization of a water storage, can be regarded as a reflection of the spirit of the time. Views on the layout of the Dutch landscape have changed and environmental organizations deal with the processing of surplus water as a means of developing a new natural environment, an environment also to be experienced by people. One of the consequences is that peat bog is now considered unsuited for agricultural activity and will be left to its natural development.
Drenthe is like an upside-down plate. During a heavy downpour the water will flow from the ridge (‘rug’) of sand – called the Hondsrug, that cuts through Drenthe and part of Groningen – down to the lower region in the northernmost part of the province. To try and prevent that in the future increasing amounts of water will create problems, 37 areas have been designated as environmental buffers. Groningen and Drenthe have already started with the realization of 1700 ha of water storage.
Man-made environment has a long history and tradition and knows many different forms. The first settlements developed into peat colonies, and later land divisions resulted in the present situation. The low lying land around Peize turned back into boggy no-land, like it was in the14th century, before it was claimed and cultivated. For generations the farmers fought the water, trying to keep dry.
The documentary Onland focuses on where and how the two experiences of time differ. It shows the day-to-day work of a farmer and, next door, the realization of the water storage. We see the life of the earthbound farmer in its daily rhythm and seasonal flow. In contrast, the environmental development project involves innovative experiments and the deployment of mechanical equipment on a large-scale, literally scraping off, layer by layer, culture from the face of the earth. But in the manipulation of land, in dealing with water, the two meet.